Network İleri Kavramlar

1) STP / RSTP ve Edge Port Davranışı

• Bridge ID: Bridge Priority (2 byte) + MAC Address (6 byte) → toplam 8 byte. Önce priority, eşitse en düşük MAC kök olur.
• Bridge Priority: Varsayılan 32768, 4096'lık adımlarla değiştirilir. Root Bridge seçimini belirler.
• Root Bridge Seçimi: Öncelik sırasıyla düşük priority, ardından düşük MAC.
• RSTP Edge Port: Uç cihazlara (PC, printer vb.) giden ve direkt Forwarding’e geçen port.
• Edge Port BPDU Alırsa: Normal RSTP portuna döner; geçiş sürecine ve olası blocking’e girer.
• BPDU Guard: Edge port BPDU alınca portu err-disable yapar; loop riskini engeller.
• BPDU Filter: BPDU gönderimini/alımını bastırır; yanlış kullanılırsa loop riski doğar.

2) DHCP Özel Alanları ve Havuz Yönetimi

• Option 66: TFTP sunucu adı/domain bilgisi.
• Option 150: (Cisco ağırlıklı) TFTP sunucusunun IP adresi.
• Reservation: Belirli MAC’e hep aynı IP’yi ver.
• Exclusion Range: Havuzdan dağıtılmayacak IP aralığı.
• Scope / Adres Havuzu: Belirli bir subnet için dağıtılabilir IP seti.
• Superscope: Birden fazla scope’u aynı mantıksal grup altında toplar.

3) DNS Kayıtları ve Zone’lar

• Forward vs Reverse Lookup Zone: Forward → isimden IP; Reverse → IP’den isim.
• PTR Kaydı: Sadece Reverse Lookup Zone içinde kullanılır; IP → isim eşlemesi.
• SOA (Start of Authority): Zone’un otorite başlangıcını tanımlar; tüm DNS sunucularını değil, authoritative kaynağı belirtir.
• NS (Name Server): Zone için yetkili DNS sunucularını listeler.

4) AAA ve İlgili Protokoller

• AAA: Authentication, Authorization, Accounting.
• RADIUS: AAA için UDP tabanlı; auth+acct birleşik; şifreleme sadece kimlik bilgisi alanlarında.
• TACACS+: AAA için TCP tabanlı; auth/author/acct ayrık; tüm payload şifreli.
• Diameter: Modern, TCP/SCTP tabanlı; RADIUS’un yerini almaya yönelik.
• AAA olmayanlar (karıştırmayın): DHCP, DNS, SNMP, OSPF, FTP, GRE, SSH vb.

5) Multicast Üyeliği

• IGMP: IPv4 multicast grup üyeliği yönetimi.
• MLD: IPv6 multicast grup üyeliği (ICMPv6 tabanlı).
• IGMP vs MLD: IPv4 vs IPv6 ayrımı; işlev benzer.
• Katılım Süreci: İstemci IGMP/MLD report gönderir; router/switch buna göre forwarding ağaçlarını günceller.

6) VLAN Temelleri

• Management VLAN: Switch yönetimi için kullanılan VLAN.
• Default VLAN: Varsayılan genelde VLAN 1.
• Native VLAN: 802.1Q trunk üzerinde tag’siz trafiğin ait olduğu VLAN.
• Access Port: Tek VLAN üyesi; frame’ler tag’siz taşınır.
• Trunk Port: Birden fazla VLAN trafiğini tag’li taşır.
• “Akışkan/Fluid VLAN”: Standart bir VLAN türü değildir; yanlış kullanımdan kaçının.

7) Tünelleme ve Multicast

• GRE (Generic Routing Encapsulation): Katman 3 tünelleme; multicast/broadcast’ı doğal olarak keşfetmez.
• Multicast Dinleyiciler: IGMP/MLD ile router’a katılım bildirir; GRE tüneli üzerinden otomatik keşif beklenmez.

8) VLAN Yayılım Protokolleri

• GVRP (GARP VLAN Registration Protocol): IEEE 802.1Q içinde; switch’ler arası VLAN membership bilgisini yayar (standart).
• VTP (VLAN Trunking Protocol): Cisco’ya özel; VLAN database yönetimini merkezileştirir.
• GVRP vs VTP: Standart vs proprietary; membership yayılımı vs VLAN database çoğaltma farkı.

9) Güvenilirlik ve MTU

• Ağ Güvenilirliği: Segmentler kaybolabilir, bozulabilir, sırası değişebilir.
• TCP Mekanizmaları: Sequence number, ACK, retransmission, windowing ile güvenilirlik sağlar.
• MTU (Maximum Transmission Unit): Çerçeve boyut limiti; üstünde fragmentation gerekebilir.
• İlişkili Kavramlar: Fragmentation, MSS, Path MTU Discovery (PMTUD) ile yol üzerindeki en düşük MTU’nun tespiti.