Linux – DevOps Mühendisleri İçin Temeller

Genel Bakış

Linux, dünyadaki sunucuların, süper bilgisayarların ve bulut altyapısının büyük çoğunluğuna güç veren açık kaynaklı işletim sistemi çekirdeğidir. Bir DevOps mühendisi için Linux sadece bir işletim sistemi değil; otomasyon, konteynerizasyon ve orkestrasyon için evrensel bir çalışma ortamıdır.

DevOps İçin Neden Önemli?

• Infrastructure as Code (IaC): Çoğu IaC aracı (Terraform, Ansible) ve CI/CD pipeline'ları Linux ajanları üzerinde çalışır.
• Konteynerizasyon: Docker ve Kubernetes, Linux'a özgüdür (native). Cgroups ve namespace mantığını anlamak, konteynerleri debug etmek için şarttır.
• Sunucu Kararlılığı: Linux, tüketici işletim sistemlerine kıyasla üstün çalışma süresi (uptime), kaynak yönetimi ve güvenlik sunar.
• Bulut Hakimiyeti: AWS, Azure ve GCP ortamları ağırlıklı olarak Linux tabanlıdır.

Temel Kavramlar

1. Kernel (Çekirdek)

Donanım ve yazılım arasındaki temel arayüzdür. CPU, bellek ve çevresel aygıtları yönetir.

• User Space: Uygulamaların ve kullanıcı süreçlerinin çalıştığı yer.
• Kernel Space: Temel işletim sistemi fonksiyonlarının tam yetkiyle çalıştığı yer.

2. Shell (Kabuk)

Kullanıcı komutlarını yorumlayan komut satırı arayüzüdür (CLI).

• Bash (Bourne Again SHell): Çoğu dağıtım için standarttır.
• Zsh: Etkileşimli kullanım için popülerdir (macOS'ta varsayılan).
• Stdin/Stdout/Stderr: Giriş, çıkış ve hata loglaması için üç standart akış.

3. Dosya Sistemi Hiyerarşisi (FHS)

Linux'ta her şey bir dosyadır.

• /: Kök (Root) dizini.
• /bin & /usr/bin: Temel kullanıcı komutları (ls, cp, cat).
• /etc: Yapılandırma (Config) dosyaları.
• /var: Değişken veriler (loglar, spool dosyaları).
• /home: Kullanıcı ev dizinleri.
• /proc & /sys: Sistem durumunu temsil eden sanal dosya sistemleri.

4. İzinler ve Sahiplik

Sahip (u), Grup (g) ve Diğerleri (o) için Okuma (r), Yazma (w) ve Çalıştırma (x) tabanlı güvenlik modeli.

5. Süreç (Process) Yönetimi

Çalışan her program, benzersiz bir Süreç Kimliğine (PID) sahip bir süreçtir.

• Daemon: Arka plan süreci (servis).
• Zombie: Ebeveyni tarafından çıkış durumu okunmayı bekleyen ölü süreç.

Temel Komutlar (Özet)

Komut	Açıklama	Örnek
ls	Dizin içeriğini listele	ls -lah
cd	Dizin değiştir	cd /var/log
cp	Kopyala	cp -r kaynak/ hedef/
mv	Taşı veya yeniden adlandır	mv eski.txt yeni.txt
rm	Sil	rm -rf /tmp/cache
grep	Metin ara	grep "ERROR" server.log
chmod	İzinleri değiştir	chmod +x script.sh
chown	Sahipliği değiştir	chown user:group dosya
sudo	Yönetici olarak çalıştır	sudo apt update

En İyi Uygulamalar (Best Practices)

1. En Az Yetki (Least Privilege): Uygulamaları asla root olarak çalıştırmayın. Özel servis kullanıcıları oluşturun.
2. Değişmez Altyapı (Immutable Infrastructure): Canlı sunucuları yamalamaktan kaçının; onları yeni imajlarla değiştirin.
3. Her Şeyi Scriptleyin: Bir komutu iki kez çalıştırıyorsanız, bir script yazın.
4. Log Rotasyonu: Disk dolmasını önlemek için logrotate yapılandırmasının olduğundan emin olun.
5. SSH Anahtarları: Şifre ile girişi kapatın; erişim için SSH anahtarları kullanın.