Appearance
OSI & TCP/IP Modelleri: Temeller
1. OSI Modeli (Open Systems Interconnection)
Ağ etkileşimlerini 7 katmanda anlamak için kullanılan kavramsal bir çerçevedir.
| Katman | İsim | Veri Birimi | İşlev | DevOps İlgisi |
|---|---|---|---|---|
| 7 | Application (Uygulama) | Veri | Ağ sürecinden uygulamaya (HTTP, SSH, FTP). | Yüksek: API'ler, Web Sunucuları. |
| 6 | Presentation (Sunum) | Veri | Veri gösterimi ve şifreleme (SSL/TLS). | Orta: Kodlama (Encoding), Serileştirme. |
| 5 | Session (Oturum) | Veri | Hostlar arası iletişim. | Düşük: RPC, Soketler. |
| 4 | Transport (Taşıma) | Segment | Uçtan uca bağlantılar ve güvenilirlik (TCP/UDP). | Yüksek: Portlar, Yük Dengeleme. |
| 3 | Network (Ağ) | Paket | Yol belirleme ve IP adresleme (Routerlar). | Yüksek: IP, Subnetler, VPC'ler. |
| 2 | Data Link (Veri Bağlantısı) | Çerçeve (Frame) | Fiziksel adresleme (MAC, Switchler). | Düşük: ARP, VLAN'lar (çoğunlukla bulut yönetir). |
| 1 | Physical (Fiziksel) | Bit | Medya, sinyal ve ikili iletim. | Düşük: Kablolar, Wifi (Bulut bunu soyutlar). |
Akılda Tutma Yöntemi: Please Do Not Throw Sausage Pizza Away.
2. TCP/IP Modeli
İnternet tarafından kullanılan pratik modeldir, OSI'yi 4 katmana indirger.
- Application (OSI 5, 6, 7): HTTP, DNS, SSH.
- Transport (OSI 4): TCP, UDP.
- Internet (OSI 3): IP, ICMP.
- Network Access (OSI 1, 2): Ethernet, Wi-Fi.
3. TCP vs UDP (Katman 4)
TCP (Transmission Control Protocol)
- Bağlantı odaklı (Connection-oriented): Veri göndermeden önce bir oturum kurar.
- Güvenilir (Reliable): Teslimatı (ACK'lar) ve sırayı garanti eder.
- Ağır (Heavy): Ek yük (overhead) nedeniyle daha yavaştır.
- Kullanım Alanları: Web (HTTP), E-posta (SMTP), Dosya Transferi (FTP), SSH.
3 Yönlü El Sıkışma (3-Way Handshake):
- SYN: İstemci sorar "Bağlanabilir miyim?"
- SYN-ACK: Sunucu der ki "Evet, hazırım."
- ACK: İstemci der ki "Tamam, şimdi bağlanıyorum."
UDP (User Datagram Protocol)
- Bağlantısız (Connectionless): Gönder ve unut.
- Güvenilmez (Unreliable): Teslimat veya sıra garantisi yoktur.
- Hızlı (Fast): Düşük ek yük.
- Kullanım Alanları: Yayın (Streaming), VoIP, DNS sorguları, Oyun.
4. Yaygın Portlar
Bunları ezberlemelisiniz.
| Port | Protokol | Servis |
|---|---|---|
| 20/21 | TCP | FTP (Dosya Transferi) |
| 22 | TCP | SSH (Güvenli Kabuk) - Kritik |
| 53 | TCP/UDP | DNS (Alan Adı Sistemi) |
| 80 | TCP | HTTP (Web) |
| 443 | TCP | HTTPS (Güvenli Web) |
| 3306 | TCP | MySQL / MariaDB |
| 5432 | TCP | PostgreSQL |
| 6379 | TCP | Redis |
| 8080 | TCP | Yaygın HTTP Alternatifi (Tomcat, Jenkins) |