Türkçe DevOps Dokümantasyonu

Appearance

Linux Dağıtımları ve Mimariler ​

Linux tek bir işletim sistemi değil, bir "Çekirdek"tir (Kernel). Bu çekirdeğin üzerine paket yöneticileri, masaüstü ortamları ve araçlar eklenerek farklı "Dağıtımlar" (Distros) oluşturulur.

1. Dağıtım Aileleri (Distro Families) ​

DevOps dünyasında karşılaşacağınız dağıtımlar genellikle 3 ana aileden gelir. Hangi aileyi kullandığınız, paket yükleme komutlarını ve konfigürasyon dosyalarının yerlerini değiştirir.

🟢 Debian Ailesi (.deb) ​

Kullanıcı dostu olması ve devasa paket deposuyla bilinir.

  • Paket Yöneticisi: apt (Advanced Package Tool)
  • Yaygın Dağıtımlar:
    • Ubuntu: En popüler sunucu ve masaüstü dağıtımı. LTS (Long Term Support) sürümleri 5 yıl desteklenir.
    • Debian: Ubuntu'nun atasıdır. Çok kararlıdır (stable), ancak paketleri biraz eski olabilir.
    • Kali Linux: Siber güvenlik ve penetrasyon testleri için özelleştirilmiştir.
  • Örnek Komut: sudo apt update && sudo apt install nginx

🔴 RHEL Ailesi (.rpm) ​

Kurumsal (Enterprise) dünyada standarttır. Güvenlik ve kararlılık odaklıdır.

  • Paket Yöneticisi: yum (eski) veya dnf (yeni)
  • Yaygın Dağıtımlar:
    • Red Hat Enterprise Linux (RHEL): Ücretli lisans ve destek gerektirir. Bankalar ve büyük şirketler kullanır.
    • CentOS / Rocky Linux / AlmaLinux: RHEL'in ücretsiz, birebir (binary compatible) kopyalarıdır. CentOS'un desteği değiştiği için Rocky ve AlmaLinux yükseliştedir.
    • Fedora: RHEL'in test sahasıdır (upstream). En yeni teknolojiler önce buraya gelir.
  • Örnek Komut: sudo dnf install nginx

🔵 Alpine Linux (.apk) ​

Konteyner dünyasının yıldızıdır.

  • Özelliği: İnanılmaz derecede hafiftir (Base image ~5MB). Güvenlik odaklıdır.
  • Farkı: Standart glibc yerine musl libc kullanır. Bu bazen uyumluluk sorunlarına yol açabilir.
  • Paket Yöneticisi: apk
  • Örnek Komut: apk add nginx

2. İşlemci Mimarileri (Architectures) ​

Yazdığınız kod veya kullandığınız Docker imajı, çalışacağı işlemcinin dilini konuşmalıdır.

🖥️ x86_64 (AMD64) ​

  • Nedir: 64-bit Intel ve AMD işlemciler.
  • Kullanım: Geleneksel sunucuların, laptopların ve bulut instance'larının (örn: AWS t3, m5) %90'ı.
  • Docker: linux/amd64

📱 ARM64 (AArch64) ​

  • Nedir: RISC tabanlı, enerji verimliliği yüksek işlemciler.
  • Kullanım:
    • Apple Silicon (M1, M2, M3) Mac'ler.
    • AWS Graviton (c6g, m6g) sunucuları (Daha ucuz ve performanslı).
    • Raspberry Pi.
  • Docker: linux/arm64

⚠️ Kritik Uyarı: Cross-Platform Build ​

M1 Mac (ARM64) kullanıyorsanız ve build aldığınız Docker imajını standart bir Intel sunucuya (AMD64) atarsanız "Exec format error" hatası alırsınız.

Çözüm (Docker Buildx):

bash
docker buildx build --platform linux/amd64 -t myapp:latest .

Bu komutla, ARM makinede AMD64 uyumlu imaj üretebilirsiniz.

3. Diğer Kavramlar ​

Init Systems (Systemd vs Init) ​

Linux açıldığında ilk çalışan süreçtir (PID 1). Diğer tüm servisleri o başlatır.

  • Systemd: Modern standarttır (systemctl start nginx). Ubuntu, RHEL, CentOS kullanır.
  • OpenRC / SysVinit: Daha eski veya hafif sistemlerde (Alpine) kullanılır (service nginx start).

Shell Farklılıkları ​

  • Bash: Standarttır. Scriptler genelde #!/bin/bash ile başlar.
  • Sh: Daha basittir. Alpine gibi hafif sistemlerde varsayılan olabilir. Bash scriptleri bazen sh ile çalışmaz (syntax farkı).