Türkçe DevOps Dokümantasyonu

Appearance

02 - Süreç Yönetimi (Process Management) ​

Linux'ta çalışan her programa "Process" (Süreç) denir. Her sürecin benzersiz bir ID'si (PID) vardır.

Süreçleri İzleme ​

ps (Process Status) ​

Anlık çalışan süreçleri gösterir.

bash
ps          # Sadece şu anki terminaldeki süreçler
ps aux      # Tüm kullanıcıların tüm süreçleri (Detaylı)

top ve htop ​

Sistem kaynaklarını (CPU, RAM) ve süreçleri canlı olarak gösterir.

  • top: Varsayılan olarak gelir.
  • htop: Daha renkli ve kullanıcı dostudur (yüklemeniz gerekebilir: sudo apt install htop).

Süreçleri Yönetme ​

Arka Plan ve Ön Plan ​

Bir komutun sonuna & koyarsanız arka planda çalışır.

bash
sleep 100 &  # 100 saniye uyuyan bir süreci arka plana at
jobs         # Arka plandaki işleri listele
fg %1        # 1 numaralı işi ön plana (foreground) al
bg %1        # Durdurulmuş işi arka planda devam ettir

Bir süreci durdurmak için Ctrl+Z, sonlandırmak için Ctrl+C kullanılır.

kill ​

Bir süreci sonlandırmak için kullanılır. PID (Process ID) gerektirir.

bash
kill 1234        # 1234 PID'li sürece nazikçe kapanma sinyali (SIGTERM) gönderir
kill -9 1234     # 1234 PID'li süreci zorla öldürür (SIGKILL) - Kaydedilmemiş veriler kaybolabilir!
killall firefox  # İsmine göre tüm firefox süreçlerini öldürür

Servis Yönetimi (Systemd) ​

Modern Linux dağıtımlarında servisler systemctl ile yönetilir.

bash
sudo systemctl start nginx       # Servisi başlat
sudo systemctl stop nginx        # Servisi durdur
sudo systemctl restart nginx     # Servisi yeniden başlat
sudo systemctl status nginx      # Servis durumunu gör
sudo systemctl enable nginx      # Başlangıçta otomatik çalışmasını sağla
sudo systemctl disable nginx     # Başlangıçta çalışmasını engelle

Arka Planda Çalıştırma (Advanced) ​

nohup (No Hang Up) ​

Normalde bir terminali kapattığınızda, o terminalde çalışan tüm işlemler de kapanır. nohup komutu, oturum kapansa bile işlemin çalışmaya devam etmesini sağlar.

bash
nohup python script.py &
# Çıktılar varsayılan olarak 'nohup.out' dosyasına yazılır.

disown ​

Bir işlemi başlattıktan sonra onu terminalden bağımsız hale getirmek için kullanılır.

bash
sleep 100 &
disown %1  # 1 numaralı işi terminalden kopar

Zamanlanmış Görevler (Cron Jobs) ​

Linux'ta belirli zamanlarda otomatik çalışacak görevler cron servisi ile yönetilir.

crontab ​

Kullanıcının zamanlanmış görevlerini düzenler.

bash
crontab -e    # Cron dosyasını düzenle
crontab -l    # Mevcut görevleri listele

Cron Formatı:* * * * * komut (Dakika - Saat - Gün - Ay - Haftanın Günü)

Örnekler:

bash
# Her dakika çalışır
* * * * * /home/user/script.sh

# Her gün saat 03:30'da çalışır
30 3 * * * /usr/bin/python3 /home/user/backup.py

# Her Pazartesi saat 08:00'de çalışır
0 8 * * 1 /home/user/report.sh